К беседе с журналистом NUR.KZ девушка по имени Аиша (имя изменено - прим. ред.) готовилась несколько дней. Тем не менее, она согласилась рассказать о том, какова реальность того мира, куда так стремятся затуманенные ложью люди.

Наша героиня пробыла несколько лет в Сирии, сейчас вернулась домой, в родной Шымкент. Вместе с ней прибыли в Казахстан десятки женщин и детей, спецоперация под кодовым названием «Жусан» дала положительные результаты.

Побеседовать с Аишой мы решили там, где никто не мог помешать. Покрытая хиджабом девушка, смущаясь, на время разговора отключила телефон.

Аише 28 лет, она воспитывает двоих детей. Женщина попросила не фотографировать ее, а также не писать ее настоящего имени. Она ухала в Сирию в 22 года.

«Я не хочу, чтобы показывали мои фото и писали мои данные. Я хочу через вас обратиться к тем, кто еще верит в то, что там хорошая и праведная жизнь. Это далеко не так», - говорит Аиша.

Вся эта страшная сирийская история началась в 2013 году, когда молодая девушка вышла замуж и уехала в Египет учиться вместе с мужем.

«Я познакомилась с будущим мужем в Шымкенте, он был очень религиозным и исповедовал, как он сам говорил, чистый ислам. Только потом я узнала, что он был салафитом. Мы несколько раз встретились, а затем решили пожениться. Официальной свадьбы не было, просто провели никях.

После чего поехали учиться в Египет. Муж сначала не показывал, что он готовится воевать, а потом уже напрямую мне заявил. Сказал, что мы поедем туда, откуда выбраться практически невозможно. Я до сих пор не могу поверить, что я дома, и это все закончилось», - рассказывает Аиша.

Смерть не заставила себя долго ждать

Вспоминая своего мужа, девушка начинает плакать, после - долго молчит. Муж Аиши был убит, он был в числе тех, кто считал правильным умереть в «священной войне», но вся святость оказалась только на словах.

«Он был хорошим мужем и отцом. Он бы отдал все, чтобы мы были счастливы, но в тот момент разум был затуманен, как у него, так и у меня. Он уехал в Сирию первый, сказал, что меня заберут позже. Я поехала сначала в Турцию, потом нас встретили арабы.

После чего мы ехали куда-то на автобусе, потом шли пешком, я так поняла, что переходили границу. Затем нас привезли в Алеппо, там мы и остались жить в небольшом ауле. Я была беременна, было очень трудно, есть было нечего. Муж часто отсутствовал, он охранял территорию, но в один день его не стало. Это страшно - вокруг взрывы, бомбы, смерть», - говорит Аиша.

Из рассказа девушки стало известно, что ее супруг погиб в 24 года. Ей показали его тело, она увидела пулевое ранение, но, где он похоронен, женщина не знает. Позже ей продемонстрировали только видео с кадрами похорон ее мужа.

«Я в последнее время задаю себе много вопросов. Почему мы столько терпели эти страдания, этот ужас и голод, столько погибших? Как мы могли поддаться этому влиянию? Почему я не отговорила своего мужа остаться дома?

В тот день мне позвонили и сказали, чтобы я готовилась - везут мужа. Я поняла сразу, что он погиб. Я была в шоке. Мой муж, в принципе, всегда готовил меня к этому, говорил, что в один день может не вернуться. Я думала, что нас это не коснется, но нет. После его гибели начались самые страшные испытания», - рассказывает девушка.

Вторая жена

Сейчас Аиша живет в Шымкенте, она занимается любимым делом - работает кондитером, воспитывает двоих детей, которые уже ходят в школу. После смерти супруга девушка даже думать не хотела о повторном замужестве.

«Мы переехали в Ракку, где было вообще опасно и страшно выходить из дома, так как стреляли вокруг. Боевики или кто они были, я не знаю, нам давали по 50 долларов на ребенка и по 100 долларов на взрослого. Этого не хватало. Мы жили в квартире, где были такие же вдовы, как и я. К нам регулярно приходили женщины, чтобы выбрать для своих мужей вторых жен.

Я и думать не хотела, что выйду замуж второй раз. Нам эти женщины помогали, приносили продукты и одежду. Однажды ко мне обратилась одна их них, предложила стать второй женой для ее мужа. Я долго не соглашалась, потом встретились, подумала, а что мне дальше делать - домой вернуться не могу, боялась, что меня там ждет. Вот и вышла замуж второй раз», - рассказывает женщина.

Второе замужество Аишы пришлось на момент, когда она ждала второго ребенка от погибшего супруга.

Как рассказывает казахстанка, после «свадьбы» она жила отдельно. В доме другой семьи, муж приходил, когда мог. На вопрос, почему мужчина позволил жене жить в отдельной семье, где живет чужой мужчина, она никак ответить не смогла.

«Я жила в полноценной семье, только чужой. Они мне помогали, а мой муж приходил, когда получалось. Он тоже помогал, но чаще всего его не было, он же воевал. Да и не жизнь это была. Сейчас поражаюсь тому, как я так могла. Этот кошмар будет преследовать меня всегда.

Вы знаете, я поняла одно. Верить сейчас никому нельзя. Искать достоверную информацию, особенно по религиозному вопросу - тоже, ты просто можешь ошибаться. И твоя судьба решена. Не то, что могут посадить, я говорю про то, что человек может стать заложником чьих-то целей, которые явно не поддерживают религию», - поделилась своими мыслями собеседница.

Аиша на протяжении долгих лет, проведенных в Сирии, всего несколько раз связывалась с родными, больше такой возможности у нее не было. Девушка признается, что и не старалась звонить.

Жили переселенцы из Казахстана в нескольких частях. У каждой нации был свой предводитель, проще говоря, главный на селе.

Сирия или Казахстан

На вопрос, не было ли желания покинуть этот кошмар в Сирии, девушка отвечает уверенно.

«Было. Я понимала, что это уже конец. Однако было страшно даже не то, что тебя посадят в Казахстане, а переходить через границу. Нам рассказывали, что там насилуют, что, если мы вернемся, нам не выжить. Элементарно боялись», - говорит Аиша.

Так женщина вместе с двумя детьми прожила несколько лет в эпицентре страшных событий. О том, что стала второй женой, как жила с мужем, говорить много не хочет.

«Мы с первой женой не виделись, не приходилось. Второй муж тоже был казахом. Его убили. Что потом стало с той семьей, я не знаю. В памяти все таится, а в душе гул и боль. Я не хочу так больше. Я не желаю такого никому», - говорит девушка.

Позже, посовещавшись, женщины решили уехать, но только не умирать. Терять уже было нечего, но сохранить жизнь детям и себе хотелось всем.

На грузовике рано утром беженцы выехали из Сирии. Прибыв в лагерь, они пробыли там несколько месяцев. После чего представители каждой страны начали забирать своих граждан.

«Я боялась того, как примут меня дома, как на меня будет смотреть общество. Теперь я спокойна. Когда нас забирали на самолете, я плакала. Не от грусти, а от того, что я отдала свои годы этому ужасу. Я потеряла любимого человека, я не исправила его. Да, это судьба. Тут уже ничего не поделаешь», - делится Аиша.

Операция под кодовым названием «Жусан» завершилась успешно. Женщин и детей забрали из горячих точек, привезли туда, где не слышны выстрелы, где народ живет мирной жизнью.

«Я сходила с самолета и подумала, как я могла променять все это на ужасы войны»,- отмечает наша героиня.

Девушка обратилась к казахстанцам.

«Я призываю всех - берегите свой разум. Будьте осторожны, смотрите и следите за своими родными и близкими, примеры страшных судеб уже есть, одна из них - моя. Слава Аллаху, мои дети живы, они сейчас не существуют, как там, они живут. Берегите себя, дорогие казахстанцы», - говорит со слезами на глазах Аиша.

После беседы она включает телефон, на который уже пришли десятки сообщений. Кто-то шлет картинки, кто-то приглашает в гости, дети признаются маме в любви.

Женщина, улыбаясь, пытается ответить всем. У нее кипит жизнь, она спешит везде успеть.

По рассказам Аиши, в горячих точках много обманутых ложной идеологией людей. Среди них разные нации.

Спустя годы у многих просыпается реальное мышление, вместе с ним и желание покинуть эти места. Однако для многих из них это только мечта и желание, которые они загадывают каждый день.

 

Мұқият болыңыздар! Үйіңіздің кіреберісіндегі, аулаларыңыздағы, көшедегі бөгде заттар мен адамдарды дер кезінде өздеріңіз ғана байқай аласыздар.

Қырағы болыңыздар! Маңайдағы адамдардың жүріс-тұрысына, орынсыз жатқан иесіз мүліктер мен заттарға көңіл аударыңыздар.

Үйлеріңіздің қауіпсіздігін қамтамасыз етіңіздер: кіреберісте  домофонымен темір есік орнатыңыздар, жертөлелер, үй шатырлары және техникалық ғимарат есіктерінің ашық - жабықтығын тексеріңіздер.

Көліктегі жолаушының күдікті жүріс-тұрысын көріп тұрып, байқамаған сыңай танытпаңыздар! Сіздер көлікпен жүру қауіпсіздігін сақтауға толық құқыларыңыз бар.

Ешқашан, тіпті, өте қауіпсіз болса да, қандай да бір сақтау немесе басқа біреуге беру үшін біреудің қолынан зат алмаңыздар.

Адамдар аз (иесіз) жерде күдік тудыратын затты тауып алу сіздің сақтығыңызды әлсіретуге тиіс емес. Қаскөй адам оны бір нәрседен, біреуден қорыққандықтан тастай қашуы мүмкін.

Тіпті, сіздің жарылғыш құрылғыларын білетін жеке тәжірибеңіз болса да, онымен бір нәрсе жасауға тырыспаңыз. Өздігінен жарылғыштар өте сезімтал және әккі болып келеді.

Күдік тудыратын затқа жақындамаңыздар, тіпті қол тигізбеңіздер, бұл - өмірлеріңізге өте қауіпті.

Балаларыңызға қауіпсіздік шараларын: бейтаныс адаммен көшеде сөйлесуге, үйде есік ашуға, жерде жатқан иесіз ойыншықты алуға, көзге түскен затқа жақындауға болмайтынын және т.б. үйретіңіздер. 

 

Күдікті тұлғаларды байқаған жағдайда

халыққа арналған жаднама

Терроризм актілерін дайындау немесе жоспарлауды куәландыратын белгілері

1) сіз жұмыс істейтін немесе үйдің ауласында, ғимарат айналасында (жиі баратын жеріңізді) күдікті тұлғалардың бірнеше рет көрінуі, фото және бейне түсірме жасауы, сондай-ақ дәптерге жазба жасау;

2) құқық қорғау орган қызметкерлерімен кездесуден қашу және бейне камерадан бұлтару әрекеттері (басын түсіру, бұрылып кету, бетін жабу);

3) жер төле және шатырларға техникалық қызмет көрсетуге қатысы жоқ тұлғалардың кіруі;

4) тұрғын және әкімшілік ғимараттарға қызмет көрсететін персоналдар және күзетушілермен бейтаныс адамдардың негізсіз байланысқа түсуі, олардан жұмыс тәртібі, қауіпсіздікті қамтамасыз ету бойынша шаралар және т.б. жөнінде мәліметтерді жинақтау;

5) бөгде тұлғалармен маңызы төмен жұмыстарды (пакет, түйіншек, посылка беріп жіберу) ірі сыйақыға орындайтын тұлғаларды іздеуі.  

 

Күдікті тұлғаларды байқаған жағдайда келесі іс-қимылды орындау қажет:  

1) Ұстауға өздігімен әрекет қабылдамау;

2) Олар жөнінде құқық қорғау органдарына шұғыл хабарлау;

3) Өзіңіз назарға түспеу, тұлғалардың санын, нақты сыртқа белгілерін, киімдерін және оларда бар заттарды, қолдануындағы автокөлік номерін және маркасын, қозғалыс бағытын белгілеп алу.

 

 

Күдікті зат тауып алған кездегі тұрғындарға

 арналған жаднама

 

Біліңіздер: заттардың сыртқы көрінісі оның расында неге арналғанын жасыруы мүмкін. Жарылғыш заттар үшін камуфляж есебінде әдеттегі тұрмыстық заттар қолданылады: сумка, пакет, түйіншек, қорап, ойыншық және т.б.    

Табылған заттардың жарылу қаупін куәландыратын, белгілері:

1) көлік маңында, баспалдақта, пәтерде және т.б. орындарда белгісіз түйіншектің немесе басқада бір заттардың болуы;

2) бөтен сумка, портфель, қорап, басқада заттың: кіреберісте, пәтер есігінің, көліктің маңында өзгеше орналасуы;   

3) табылған күдікті заттан шудың шығуы (сағат механизміне, жиілігі төмен дыбысқа тән).

 

Егер де сіз күдік тудыратын зат тауып алсаңыз, ол фактіні назардан тыс қалдырмаңыз:

1) қоғамдық көлікте:

-  заттың (сөмкенің және т.б.) кімдікі екенін немесе кім қалдырып кетуі мүмкін екенін қасыңыздағы адамдардан сұраңыз;

- егер иесі анықталмаса, табылған зат туралы дереу жүргізушіге немесе кондукторға хабарлаңыз.

 

2) үйіңіздің кіре берісінде:

- көршілерден сұраңыз, мүмкін ол зат соларға тиесілі шығар. Егер иесі анықталмаса, табылған зат туралы дереу құқық қорғау органдарына хабарлаңыз (тел. 102, 112).

 

3) көшеде, саябақта және т. б.:

- айналаңызға қараңыз, егер мүмкіндік болса, заттың иесін анықтауға тырысыңыз. Егер ол анықталмаса, құқық қорғау органдарына шұғыл хабарлаңыз (тел.102, 112);

- затты бөгде адамдардан оқшаулауға немесе алыс арадан затқа бөтендерді жібермеуге тырысыңыз. Құқық қорғау органдарының қызметкерлері келген бойда зат табылған уақыт туралы ақпарат беріңіз.

 

4) мекемелерде, ұйымдарда:

- тауып алған зат туралы объект күзетшісіне немесе әкімшілігіне дереу хабарлаңыз.

Табылған затпен немесе күдік тудыратын заттармен жеке іс-қимыл жасауға тырыспаңыз, олар жарылғыш құрылғылар болуы мүмкін, бұл жарылысқа, көптеген құрбандыққа, қирауға әкелуі мүмкін.

Үзілді-кесілді тыйым салынады:

- табылған затты ұстауға, ашуға және орнынан қозғауға, бір жерден екінші жерге апаруға, қолға алуға;

- табылған затты қалтаға, портфельге, сөмкеге салуға және т.б.;

- жерге көмуге немесе оларды су қоймаларына тастауға;

- заттардан шығып тұрған сым темірлерді немесе сымдарды үзіп тастауға немесе тартуға, оларды залалсыздандыруға тырысуға;

- табылған заңсыз затты пайдалануға;

- оған жақын аралықта радио- және электрлі - аппараттарын, ұялы телефондарды пайдалануға;

Жарылғыш құрылғылардың іске қосылуы нәтижесінде  жарылыс аймағында немесе ғимараттың қираған үйінділерінің арасында қалған тұрғындарға арналған жаднама

Егер сіз жарылу аймағында қалсаңыз, естен танбай, қимылдай алатын халде болсаңыз, еңбірінші кезекте түтін мен жалын жоқ жерге қарай жүруге, еңбектеуге тиіссіз.

Егер сіз жарылыс кезінде зардап шекпесеңіз, ал қасыңызда зардап шеккен адамдар болса, олардың жан-күйлерін бағалаңыз: тамыры соға ма, адам есін жоғалтқан жоқ па? Ешқашан оның есін мүсәтір арқылы жиғызуға тырыспаңыз. Естен тану - бұл организмнің сыртқы әсерден қорғануы. Егер зардап шеккен адамның сынған жерлері болмаса (оның сүйектерін мұқият басып көріңіз), оны қырынан жатқызыңыз. Ол шалқасынан жатса, құсыққа шашалып, етпетінен жатса тұншығып қалуы мүмкін. Күре тамырдан қан кеткен (алқызыл қан шапшып жатса) кезде жарақатты неғұрлым тез, тым болмағанда саусақпен басып, содан соң жараның жоғары жағынан жіппен, белбеумен, баумен, белдікпен таңу керек.

Егер сіз ғимараттың қираған үйінділері арасында қалсаңыз, саябырлауға тырысыңыз. Терең және бірқалыпты тыныс алыңыз. Өзіңізді құтқаратынына иландырыңыз. Дауыстап және заттарды соққылау арқылы адамдардың назарын аударыңыз. Егер сізғимараттың қираған үйінділерінің түбінде қалсаңыз, сізді жаңғырық дыбыс анықтағыш арқылы тауып алу үшін кез келген металл затты (сақина, кілт және т.б.) оңды-солды қозғап, дыбыс шығарыңыз.

Егер бекітулі кеңістікте болсаңыз, оттықты тұтандырмаңыз.  Оттегін сақтаңыз. 

Қабырғалардың қайта опырылып құлауын болдырмауға тырысып, абайлап жылжыңыз, сырттан соққан ауаның қозғалысы бойынша  бағдар ұстаңыз. Егер мүмкіндігіңіз болса, қолға ұстауға келетін заттардың (тақтайлар, кірпіштер  және т.б.) көмегімен төбені бекітіңіз, содан соң  көмек күтіңіз. Қатты шөл қысқан кезде кішкентай тасты аузыңызға салып, сорыңыз, мұрныңызбен тыныс алыңыз.

 

 

Адамдарды кепілге алған жағдайдағы іс-қимылдар бойынша

тұрғындарға арналған жаднама

Адамдарды кепілге алудың әрбір нақты жағдайы өзгеше және басқалардан ерекшеленеді. 

Сонымен қатар егер сіз кепілге алынсаңыз: 

1) өз-өзіңізге мүмкіндігінше жылдам келіңіз, тынышталыңыз және үрейленбеңіз; 

2) егер өзіңізді байлап немесе көзіңізді жапса, бойыңызды еркін ұстауға тырысыңыз, терең тыныстаңыз; 

3) болуы мүмкін қатаң сынаққа жеке адами, моральдық және эмоционалды тұрғыда дайын болыңыз. Осы ретте адамдарды ұстаудың көптеген жағдайларында кепілге алынғандардың тірі қалғандығын есте сақтаңыз. Сізді босату үшін құқық қорғау және арнайы органдары кәсіби шаралар қолданып жатқанына сеніңіз;  

4) егер қашып кете алатыныңызға толық сенімді болмасаңыз, қашуға тырыспаңыз; 

5) террористер туралы мүмкіндігінше көбірек ақпаратты есте сақтаңыздар. Олардың санын, қарулану дәрежесін мақсатқа сай белгілеу, дене бітіміне, сөйлеу акценті мен тақырыбына, темпераментіне, өзін ұстау мәнеріне және т.б. сыртқы пішінін сипаттайтын ерекшеліктерге көңіл аудара отырып, барынша толық кескінін жасау. Жан-жақты ақпараттың соңынан террористердің жеке бастарын анықтауда көмегі тиеді;

6) әр түрлі белгілер бойынша өзіңіз отырған (қамалған) орынды  анықтауға тырысыңыз;

7) мүмкіндігінше терезелерден, есіктерден және адам ұрлаушылардың өздерінен алысырақ, яғни құқық қорғау органдары белсенді шаралар қабылдаған жағдайда (үй-жайға шабуыл, мергендердің қылмыскерлерді көздеп атуы және т.б.) неғұрлым қауіпсіз жерге орналасыңыз;

8) ғимаратқа шабуыл жасаған жағдайда қолды желкеңізге қойып, еденге етпеттеп жатуды ұсынады; 

9) егер шабуыл жасаған және басып алған кезде Сізбен әдепкіде (Сіздің жеке басыңызды анықтағанға дейін) ықтимал қылмыскер ретінде бірқатар дөрекі іс-әрекетке барса, ашуланбаңыз. Сізді тінтуі, қолыңызға кісен салуы, байлауы, эмоционалдық немесе жеке басыңызға жарақат жасауы, тергеуге алуы мүмкін. Бұл тәрізді жағдайларға түсіністікпен қараңыз, шабуылдаушылардың мұндай әрекеттері (барлық адамды түпкілікті сәйкестендіргенге және шынайы қылмыскерлерді анықтағанға дейін) дәлелденген. 

 

Адамды ұрлаушылармен өзара қарым-қатынас:

1) агрессивті қарсылық көрсетпеңіз, шалт және қауіп төндіретін қимыл жасамаңыз, террористерді өздері ойластырмаған іс-әрекеттерге итермелемеңіз;

2) мүмкіндігінше адам ұрлаушылармен тікелей көзбен арбасатын байланыстан қашыңыз;

3) бастапқыдан - ақ (әсіресе, бірінші жарты сағатта) адам ұрлаушылардың барлық бұйрығын және өкімін орындаңыз;

4) пассивті ынтымақтастық позициясын ұстаныңыз. Сабырлы дауыспен сөйлесіңіз. Басып алушылардың ашу-ызасын тудыруы мүмкін  дұшпандық рең мен іс-қимылға шақыратын жек көрушілік сезімін білдіруден қашыңыз;

5) өзіңізді сабырлы ұстаңыз, бұл ретте өз абыройыңызды сақтаңыз. Үзілді-кесілді қарсылық жасамаңыз, бірақ өзіңізге өте қажетті жағдайда сабырмен өтініш жасаудан қорықпаңыз;

6) аталған жағдайда қатты күйзелуден қозғалуы мүмкін  денсаулық кінәратыңыз болса, бұл туралы өзіңізді ұстап отырған адамдарға сабырлы түрде жеткізіңіз. Қалыптасқан жағдайларды ескере отырып, біртіндеп өзіңіздің жай-күйіңізді жақсартуға байланысты өтініштер деңгейін арттыруға болады.

 

Кепілдік жағдайында ұзақ болған кезде:

1) уайым, абыржу және асып-сасу сезімінің орын алуына жол бермеңіз. Алдағы сынақтарға өзіңізді ойша дайындаңыз. Ақыл-ой белсенділігін сақтаңыз;

2) ашыну сезімінің пайда болуынан қашыңыз, ол үшін өз-өзіңізді сендірудің ішкі ресурстарын пайдаланыңыз;

3) жағымды нәрселер туралы ойлаңыз және сондай жағдайларды еске түсіріңіз. Уақыт өткен сайын сізді босату мүмкіндіктерінің арта түскенін ойлаңыз. Сізді дәл қазір босату үшін барлық мүмкіндіктердің жасалып жатқандығына  сеніңіз. 

4) өзіңізге тұрақты айналысатын бір іс (дене жаттығулары, кітап оқу, өмір туралы естеліктер және т.б.) табыңыз. Дене және интеллектуалдық іс-қимылдың тәуліктік кестесін белгілеңіз, оларды қатаң әдістемелік тәртіппен орындаңыз;

5) күшіңізді сақтау үшін, тіпті ұнамаса және тәбетіңізді ашпаса да берген тағамның бәрін жеңіз. Осындай қысылтаяң жағдайда тәбетіңіз бен салмағыңыздың жоғалуы қалыпты құбылыс болып табылатындығына ден қойыңыз.

 

Психологиялық орнықтылықты сақтау кепілдегі адамды құтқарудың маңызды шарттарының бірі.Мұндаойдың айқындығын сақтауға, жағдайды дәлме-дәл бағалауға мүмкіндік беретін жағымсыз әсерлер мен күйзелістерден оқшаулайтын кез келген амал-әдістер тиімді. Келесі ережелерді ұғып алған пайдалы:

1) аталған жағдайларда қолайлы дене шынықтыру жаттығуларын жасаңыз, кем дегенде, денедегі барлық бұлшық еттерді кезек-кезек ширықтырыңыз және босаңсытыңыз;  

2) барлық жағдайларда аутотренинг пен медитацияны қолдану өте пайдалы, олар өз психикаңды бақылауда ұстауға көмектеседі;

3) ішіңізден оқыған кітаптарыңызды, өлеңдеріңізді, әндеріңізді   есіңізге түсіріңіз, жүйелі түрде әр түрлі дерексіз проблемаларды  (математикалық есептерді шығарыңыз, шетел сөздерін есіңізге түсіріңіз және т.б.) ойлап алыңыз. Сіздің ақыл-ойыңыз жұмыс істеуі керек.

4) егер мүмкіндік боласа, қолыңызға түскеннің бәрін, тіпті оның мәтіні сізге мүлдем қызықсыз болса да оқыңыз. Сондай-ақ жазғандарыңызды қайтып алатынына қарамастан, жазуыңызға да болады. Ақыл-есті сақтауға көмектесетін осы үдерістің өзі маңызды. 

5) Болып жатқан жағдайларды жүрегіңізге жақын алмай,  сырттан қарауға тырысыңыз, соңына дейін істің сәтті аяқталатынына сеніңіз. Қорқыныш, торығу мен селқостық - бұл үшеуі сіздің негізгі жауыңыз, оның бәрі - өз ішіңізде жатыр.  

 

Эвакуациялау туралы ақпарат алған кездегі

 тұрғындардың іс-қимылдары жөніндегі жаднама

Егер сіз қауіпсіз жерге көшіруді бастау туралы ақпаратты  үйіңізде естісеңіз:

1) ауа-райына қарай киініңіз, құжаттарыңызды, ақшаларыңызды, бағалы заттарыңызды алыңыз;

2) электрді, газды, суды ажыратыңыз, пештегі (алау ошақтағы (камин) отты сөндіріңіз;

3) көшу кезінде қарияларға және ауыр науқастарға көмек көрсетіңіз; 

4) кіреберіс есікті құлыпқа жабыңыз; 

5) ғимараттан шығыңыз және көшірушінің командасын орындаңыз, тастап кеткен үй-жайға жауапты адамдардың рұқсатынан кейін ғана қайта оралыңыз.

Егер сіз қауіпсіз жерге көшіру туралы ақпаратты  жұмыс орныңызда естісеңіз:

1)асықпай және дүрлікпей жұмыс құжаттарыңызды сейфке  немесе кілтпен жабылатын үстел жәшіктеріне жинаңыз;

2) өзіңізбен бірге жеке заттарыңызды, құжаттарыңызды, бағалы заттарыңызды алыңыз;  

3) ұйымдастыру техникаларын, электр құрылғыларын сөндіріңіз;

4) есікті кілттеп жабыңыз және көшіру тәсілінде белгіленген бағытпен жүріңіз; 

5) ғимараттан шығыңыз және көшіру басшысының командасын орындаңыз.